Coimeádann an tSeirbhís Leabharlainne agus Taighde bailiúchán doiciméad stairiúil chomh maith le Doiciméid arna Leagan faoi bhráid an Oireachtais ó bunaíodh an Stát.

Éire síos trí na blianta

Léirítear sa taispeántas doiciméid arna leagan roimh an Oireachtas gach deich mbliana ó 1920. Tugann sé léargas ar roinnt de na himeachtaí suntasacha i sochaí na hÉireann le 90 bliain anuas.

Cuir chuige i leith meabhairshláinte

Rianaítear sa taispeántas an t-athrú mór ar an soláthar cúraim a tugadh do dhaoine a raibh meabhairghalar ag dul dóibh agus a bhí beo bocht ón 19ú haois go dtí tús an 20ú haois.

Catalóg ar líne

Cuardaigh an bailiúchán iomlán de dhoiciméid stairiúla agus de dhoiciméid arna leagan roimh Thithe an Oireachtais.

Cad é an bailiúchán de Dhoiciméid Leagtha?

Is doiciméid iad Doiciméid Leagtha a chuirtear go foirmiúil faoi bhráid Thithe an Oireachtais.

Féadfar doiciméid a leagan i gcomhlíonadh reachta nó d’fhonn ordú ó cheann amháin nó ó dhá Theach an Oireachtais a chomhlíonadh, nó díreach chun cabhrú le Comhaltaí na Dála nó an tSeanaid a gcuid dualgas a chomhlíonadh.
Tá bailiúchán de dhoiciméid a leagadh coinnithe ag Leabharlann an Oireachtais ó bunaíodh Saorstát Éireann. Leagtar thart ar 2,000 doiciméad gach bliain. Ba ghnás bunaithe ar pháipéar a bhí sa phróiseas inar leagadh doiciméad an chéad lá riamh, nuair arbh éigean do dhuine ar bith a bhí ag iarraidh doiciméad a leagan foirm pháipéir a líonadh isteach agus í a chur isteach in éineacht le sé chóip den doiciméad a bhí i gceist. Ach ó 2012 i leith tá saoráid leictreonach ann chun doiciméid a leagan. Tá doiciméid a leagadh roimh 2009 ar fáil ar líne freisin mar thoradh ar thionscnamh ina ndearnadh codanna den bhailiúchán a ghlanadh, a chatalógú, a chaomhnú agus a dhigitiú.

Léarscáileanna

Tá ealaín, stair agus tíreolaíocht le fáil i léarscáileanna. Chomh maith leis sin, baineann leasanna tráchtála agus cláir oibre leo. Is é a bhí sa Theatrum Orbis Terrarum (Amharclann an Domhain) le Abraham Ortelius ná cumasc iontach de na nithe sin. Ba é an chéad iarracht é chun léarscáileanna a cheangal le chéile i bhformáid uilechoiteann agus téacs tuairisciúil ag gabháil leo; tugaimid atlas air sin sa lá atá inniu ann. Úsáidtear an téarma atlas le haghaidh bailiúchán léarscáileanna nó cairteacha a bhíonn ceangailte le chéile de ghnáth. Díorthaíonn sé ó nósmhaireacht a thionscain an cartagrafaí Gerardus Mercator sa 16ú haois, is é sin, úsáid a bhaint as an bpearsa Atlas, agus cruinneog an domhain ina lámha aige, mar thulmhaisiú i gcomhair leabhair léarscáileanna. Tá an t-ádh orainn léarscáil d’Éirinn a bheith againn inár mbailiúchán, ar léarscáil í as eagrán 1592 den Theatrum. Tá roinnt léarscáileanna spéisiúla níos déanaí ná sin againn freisin.

Leabharlann an Oireachtais

Nuair a tháinig Saorstát Éireann i bhfeidhm in 1922, bhí gá láithreach le leabharlann a chruthú le freastal ar riachtanais na n-oifigeach tofa. Rianaítear sa bhailiúchán seo forbairt Leabharlann an Oireachtais.

Éire Nua-aoiseach a Thógáil

Leagtar béim sa taispeántas seo ar na hábhair atá inár mbailiúcháin ó bhunú an tSaorstáit nua i 1922 go dtí an lá atá inniu ann. Féadtar athscrúdú a dhéanamh ar réimse cúinsí agus dálaí agus spreagtar ceisteanna faoinár náisiún, a stair agus a thodhchaí, mar gheall air.

Éire agus an Choróin

Tá léiriú ar na céadta bliain de stair na hÉireann le fáil sna saothair éagsúla atá inár mbailiúcháin chlóite. Mar shaothair aonair, tugann siad léargas dúinn ar an tréimhse inar cruthaíodh iad. Ina n-iomláine, tá scéalta iontu faoi uaillmhian, faoi leatrom pearsanta agus leatrom polaitíochta, faoi dhóchas agus faoi réabhlóid agus is scéalta iad a nochtann cuid mhór eolais faoi shochaí a bhí ag athrú agus ag forbairt. Tugann na doiciméid seo le fios go bhfuil stair rudaí níos leithne ann a ligtear i ndearmad go minic. Tugann siad le tuiscint freisin go ndearnadh sochaí na hÉireann a mhúnlú, ar bhonn leanúnach, de réir an chaidrimh a bhí againn le cultúir eachtracha.

Tuarascálacha na sparánachtaí taighde

Bhronn an tSeirbhís Leabharlainne agus Taighde líon sparánachtaí taighde sa bhliain 2012 ar mhaithe le mionscagadh a dhéanamh ar bhailiúcháin stairiúla an Oireachtais. Thug buaiteoirí na sparánachtaí sin faoi obair ghearrthéarmach an-dírithe ar ghnéithe den bhailiúchán. Féadtar na tuarascálacha a léamh anseo.